Аўтарскія лялькі віляйчанкі купляюць міністры, паслы, бізнесмены і сваякі Вірджыніі Вулф

Знакамітая ва ўсім свеце майстар аўтарскіх ляляк, мастак і дызайнер – пра непарыўную сувязь з Вілейкай, старадаўні дом продкаў і асаблівую аўру горада.

Ганна Балаш – сусветна вядомая мастачка, дэкаратар, дызайнер, майстар аўтарскіх лялек, мастак па касцюмах і адданая віляйчанка. З Ганнай мы знаёмы даволі даўно, але напісаць пра яе здарылася толькі зараз. Чаму так? А таму,  што пра яе вельмі складана расказаць у невялікім артыкуле, бо кожная новая сустрэча з ёй дае ўспрыманне пачуцця сустрэчы з вельмі знаёмым і быццам бы зусім незнаёмым чалавекам. Бо кожны раз ты адкрываеш у ёй нешта новае. Такая шматгранная, шырокая і бязмежная гэта асоба і як творца, і як чалавек. Яе хапае на ўсё: на мастацтва, на сям’ю, на сяброў, на дабрачыннасць і проста на паўсядзённасць. Усе гэта не высакапарныя словы – гэта Ганна Балаш.

1382262133_dscn0043

Знакамітая віляйчанка Ганна Балаш, а яна лічыць сябе менавіта  тутэйшай, нарадзілася ў  Мінску. Яе бацька – Балаш Яраслаў Сцяпанавіч, інжынер-дарожнік, маці – Нячай Вольга Фёдараўна, знакаміты кінакрытык, мастацтвазнаўца. А яе дзядуля Фёдар Нячай – заснавальнік кафедры антычнасці Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. І хоць Ганна Балаш мінчанка, але ў яе вілейскія карані. У дзяцінстве яна часта бывала ў бабулі з дзядулем у Вілейцы. Як і зараз, па магчымасці, усе вольныя выхадныя любіць прыязджаць сюды ў старадаўнюю хату продкаў.

Ганна Балаш скончыла тэатральна-мастацкі інстытут, потым працавала мастаком па касцюмах ў кінавытворчасці, зараз яна прызнаны майстар аўтарскіх лялек. Ганна не асабліва любіць слова «творчасць», у прынцыпе, як і «мастацтва». Тое, што робіць, называе цяжкай працай. І зусім не шануе новыя тканіны, а калі набывае  што-небудзь новае ў краме, то гэты набытак чакае нешта незвычайнае: яна можа вышыць на ім аплікацыю, успамінаючы пры гэтым усе вершы, што ведае на памяць, а можа расстраляць яго з пнеўматычнай вінтоўкі. Або ўжыць свой упадабаны прыём, які ўпершыню быў апрабаваны на здымках гістарычнага фільма Віктара Шавялевіча «Пастка для зубра», дзе Ганна была мастаком па касцюмах. Калі з пашыўкі прынеслі касцюмы, яна ледзь не заплакала, хаця яны былі новыя і шыкоўныя.

– На той час я разумела, што мне адсякуць галаву, калі я ўсіх апрану ў гэтыя касцюмы. Гэтага дапусціць ніяк не было магчыма. Таму, калі рэжысёр пайшоў абедаць, я звязала рэчы ў вяроўку даўжынёй у 20 метраў, прывязала да машыны і так гадзіну ездзіла па пыльным полі. І атрымала тое, што было патрэбна.

Цяпер Ганна адзін з самых вядомых і прызнаных майстраў аўтарскіх лялек. Яе мінская майстэрня знаходзіцца недалёка ад Камароўкі. Гэта сваеасаблівыя пакоі, дзе ты адчуваеш сябе ў іншым свеце, хаця за вокнамі бурлівы горад. Як прызнавалася сама Ганна:

– Самая вялікая прыемнасць у маёй папулярнасці – гэта тое, што на Камароўскім рынку мяне ніхто ніколі не абвешвае. Нават, часам пару сотняў грамаў зверху дададуць. Сваіх «пастаянных прадаўцоў» заўжды запрашаю на выставы. Я ўвогуле люблю рынкі, там нейкае сапраўднае жыццё. Таму заўжды, будучы ў Вілейцы, хаджу на мясцовы рынак.

get_img

Майстэрня Ганны Балаш насычана шматлікімі рознымі рэчамі, якія вельмі яскрава апавядаюць пра яе. Гэта і старыя рарытэтныя, антыкварныя рэчы, што сведчаць аб павазе да мінулага, аб адчуванні цеплыні чалавечых рук у самаробных вырабах. Гэта і чорна-белыя фотаздымкі родных і блізкіх, аўтарскія карціны і лялькі.  Нават посуд і келішкі вельмі каларытныя і кожны з гісторыяй… Хаця Ганна аддае перавагу сваёй майстэрні ў Мінску, але па неабходнасці яна часта працуе ў розных іншых гарадах – Лондане, Кіеве, Шанхаі… Аднак, усё роўна, выканаўшы працу, заўжды імкнецца ў старадаўнюю векавую хату продкаў, у Вілейку.

У 2013 годзе ў нашым горадзе была арганізавана персанальная выстава Ганны Балаш, якая пазнаёміла віляйчан з аўтарскімі лялькамі і карцінамі мастачкі. Вось што ўспамінае Ганна пра тую выставу:

– Гэта, напэўна, была самая адказная для мяне выстава за маё жыццё, таму што тут, у сваім родным краі, перад сваімі роднымі людзьмі, нельга схавацца, нельга нічога прыдумаць: ты стаіш такая, якая ёсць. Тут усе цябе ведаюць з зусім малога ўзросту.

Сапраўды, куды цяжэй прадстаўляць сваю творчасць родным, блізкім і знаёмым, чым у сталічных і замежных галерэях.

Лялькі Ганны Балаш знаходзяцца, а лепш сказаць – жывуць, у прыватных калекцыях у Англіі, Амерыцы, Францыі, Маскве, Таліне, Шанхаі, Мадрыдзе, Берліне, Лондане, а таксама ў прэстыжных галерэях ды музеях свету. Кожную аўтарскую ляльку Ганна Балаш стварае ад некалькіх месяцаў да года, прычым нават самая нязначная дэталь  прадумваецца вельмі старанна. Кожная лялька Ганны Балаш асаблівая, індывідуальная і да таго ж мае ўласнае незвычайнае імя. Галовы лялек робяцца з фарфору і кожная з іх апранаецца ў сапраўдныя касцюмы. Кожная лялька – цікавы аповед з маляўнічым сюжэтам, а чаго толькі каштуюць гісторыі, што захоўваюць касцюмы яе лялек. Тканіны для іх Ганна набывае за мяжой падчас выстаў – і аддае перавагу тканінам з цікавымі гісторыямі. Прычым стварэнне новай лялькі напрамую залежыць ад наяўнасці неабходных тканін. Напрыклад, у касцюме адной з лялек ёсць кавалачак сукенкі легендарнай Любові Арловай, на другой – элемент насоўкі дзяўчыны, якую ведаў сам Клод Манэ, ці пер’е з майстэрні, дзе робяць галаўныя ўборы для знакамітага кабарэ «Мулен Руж». У сукенках лялек можна ўбачыць культавыя карункі 19-га стагоддзя з Эйфелевай вежай, якія стварыў адзін з першых у гісторыі моды куцюр’е Чарльз Ворт, або карункі з настольніка, які зрабіла сама бабуля Ганны. Есць сукенка з серыяла BBC «Джэйн Эйр», якую падчас выставы ў Англіі падарылі Ганне супрацоўнікі брытанскага тэлеканала. Сярод аксэсуараў на аўтарскіх ляльках могуць быць упрыгажэнні з чарапкоў, прывезеныя з раскопак у Херсонесе дзядулем Ганны. А часта розныя цікавыя рэчы і кавалачкі тканін прыходзяць да мастачкі самі. Адзін выпадак наогул надзвычайны. У канцы Другой сусветнай вайны амерыканскі салдат купіў у Парыжы для сваёй нявесты вельмі дарагую сукенку «ад куцюр». І калі ён вярнуўся ў свой тэхаскі гарадок, пайшоў сватацца з сукенкай на шастку, як са сцягам. У ім дзяўчына і выйшла замуж, а потым, ужо ў сталым узросце, убачыла на фотаздымку адну з лялек Ганны Балаш і перадала мастачцы сваю сукенку – з Амерыкі ў Беларусь.

1382262090_dscn0008

Ганна Балаш сапраўды ўкладвае ў свае работы душу: лялька нараджаецца, бы дзіця. Мастачка сама шые для лялек, сама ім прыдумляе лёс, складае казкі і распавядае іх дзецям на выставах. На аўтарскіх ляльках прынята ставіць парадкавыя нумары, але Ганна аддае перавагу ўшываць ім сэрцы. У кожную з лялек яна абавязкова ўшывае сэрца з шоўку, аксаміту ці кардону з маленькай запісачкай ўнутры: добрае пажаданне, выразы маленькіх дзяцей або мелодыя, запісаная нотамі на паперы… Тое, што ў запісцы,– таямніца, але гэта абавязкова нешта добрае і светлае. І, дарэчы, ніводнай падобнай лялькі няма.

Імя Ганны Балаш стала брэндам, а яе працы купляюць не толькі міністры і паслы, бізнесмены і сваякі Вірджыніі Вулф, але і звычайныя людзі, а часам атрымліваюць іх і ў падарунак.

Ганна як чалавек, які вельмі тонка адчувае кожнага, вельмі паважліва ставіцца да цяжкасцей і радасцей, яна не можа абысці і дзіцячыя цяжкасці, якія лёс часам надае ім больш, чым дарослым. Ганна з’яўляецца валанцёрам дзіцячага хоспісу. Не так даўно ў вялікім старадаўнім куфры яна прывезла ў беларускі дзіцячы хоспіс пяць унікальных аўтарскіх лялек, каб падараваць хворым дзеткам казку. Па словах Ганны, жыццё нярэдка дорыць сюрпрызы, і далёка не заўсёды – прыемныя, таму,каб спраўляцца з цяжкімі этапамі, трэба прыдумляць казку. Верыць у яе, і яна абавязкова пяройдзе ў рэальнасць. Напрыканцы сустрэчы Ганна падаравала дзеткам ляльку-каралеву ў сукенцы з англійскага шоўку і меднай каронай на галаве. Ганна плануе ладзіць сустрэчы для мам дзетак з хоспіса, якія зацікавіліся ў стварэнні казкі сваімі рукамі. Калі Ганна бачыць дзяцей, яна не можа адарваць ад іх вачэй.

– Я люблю тое, як размаўляюць дзеці, як яны выкарыстоўваюць пацешныя, прыдуманыя імі, словы. І вельмі іх разумею! Неяк узімку на вуліцы мама цягнула сына за руку, а ён сказаў: «Мама, колькі снегу «намело-набело». Гэта ж паэзія! У мяне ёсць лялька з такой запісачкай ў сэрцы. Кожнае дзіця – гэта сусвет, гэта іскрынка, праменьчык.

Падчас нашай сустрэчы з Ганнай Балаш у яе ўтульным доме ў Вілейцы я не мог не запытацца, што для яе Вілейка?

– Я адчуваю, што тут са мной нічога дрэннага не можа здарыцца. Гэта часцінка мяне. Мне ўсё тут падабаецца: людзі, прырода, я вельмі люблю вілейскі квас, хлеб, тварог, мінералку, мясцовы рынак, – словам,усё… Вілейка мае асаблівую аўру, яна для мяне – як сябар, як радзіма, якім нельга здрадзіць. Бо радзіма для мяне – сябры, а сябры – радзіма. Я тутэйшая…

Сяргей ГАНЧАР.
Фота з архіва рэдакцыі


Написать комментарий

НОВОСТИ

Во время пожара в Вилейском районе пенсионерка чуть не лишилась дома

С помощью вилейских добровольных дружин в прошлом году было задержано 196 правонарушителей

Рыбак угорел в палатке на водохранилище

Возле ж/д переезда в Вилейке столкнулись два автомобиля

САМОЕ ЧИТАЕМОЕ

  • Рыбак угорел в палатке на водохранилище - 22 января 2018 (656)
  • Возле ж/д переезда в Вилейке столкнулись два автомобиля - 22 января 2018 (327)
  • Во время пожара в Вилейском районе пенсионерка чуть не лишилась дома - 24 января 2018 (142)
  • "Рено" улетело с дороги  в камыши Вилейского водохранилища - 24 января 2018 (99)
  • С помощью вилейских добровольных дружин в прошлом году было задержано 196 правонарушителей - 23 января 2018 (91)
  • Метеостанция в Вилейке: прошедшая ночь стала самой холодной нынешней зимой - 24 января 2018 (63)
  • Налог на пластиковые пакеты могут ввести в Беларуси - 22 января 2018 (56)
  • Встреча с активом сельсовета - 23 января 2018 (42)
  • 26 января в Вилейке пройдёт акция "Вместе за безопасность дорожного движения" - 22 января 2018 (35)
  • Представители трудовых коллективов учреждений культуры обсудили планы на будущее - 23 января 2018 (35)
  • ВСЕ НОВОСТИ

    Метеостанция в Вилейке: прошедшая ночь стала самой холодной нынешней зимой

    «Рено» улетело с дороги  в камыши Вилейского водохранилища

    Магнитные бури в 2018-ом. Самая мощная ожидается в сентябре

    Во время пожара в Вилейском районе пенсионерка чуть не лишилась дома

    Выборы в местные Советы депутатов в Беларуси

    Стагоддзе з дня нараджэння Пятра Машэрава адзначылі ў Вілейцы

    Встреча с активом сельсовета

    С помощью вилейских добровольных дружин в прошлом году было задержано 196 правонарушителей

    Представители трудовых коллективов учреждений культуры обсудили планы на будущее

    26 января прием граждан проведет заместитель председателя Постоянной комиссии Совета Республики Национального собрания Республики Беларусь по региональной политике и местному самоуправлению ГЕРАСИМОВИЧ Светлана Михайловна

    РУБРИКИ ШП НАШИ АВТОРЫ
    Яндекс.Метрика


    Разработка ИП Харитончик А.Н.