Рабунскаму храму 155 год

28 жніўня праваслаўныя веруючыя адзначалі свята Успення Найсвяцейшай Багародзіцы. Гэтаму вялікаму святу прысвечана шмат храмаў не толькі ў Беларусі, але і ў многіх іншых краінах, ёсць Успенскія храмы і на Вілейшчыне. Адзін з іх – Рабунская Свята-Успенская царква, якая была пабудавана ў 1862 годзе і адзначае ў гэтым годзе 155 год з дня пабудовы. Хаця паўнавартаснае свята веруючыя і прыхаджане рабунскага храма могуць адзначаць у наступным годзе, бо асвячэнне царквы адбылося ўжо ў наступным 1863 годзе. Якая ж гісторыя ўзнікнення рабунскай святыні?

Вайсковец першай сусветнай вайны каля брацкага пахавання на пагосце Рабунскай царквы. 1917 год.

Вайсковец Першай сусветнай вайны каля брацкага пахавання на пагосце Рабунскай царквы. 1917 год.

Першы вядомы храм у Рабуні быў пабудаваны ігуменняй Віленскага бернардынскага Свята-Міхайлаўскага манастыра Ефрасінняй Сапега ў 1646 годзе. Гэта быў драўляны ўніяцкі храм, які ўваходзіў у Куранецкую парафію, а яго прэсфітарам быў Ян Чарняўскі. Для гэтага храма была замоўлена вялікая ікона Маці Божай у акладзе на чырвоным аксаміце, якую ў дакументах ХVIІ стагоддзя называюць «Маці Божая Рабунская». Верагодней за ўсё, гэты абраз быў замоўлены самой Ефрасінняй Сапега. Старажытны абраз захаваўся да нашых дзён, ён пераносіўся з храма ў храм і зараз змяшчаецца ў царкве за Царскай брамай. Гэта святыня апісваецца ў многіх старажытных дакументах і даследаваннях і па праву можа лічыцца ахоўніцай вёскі і прыхода.

Драўляны храм праіснаваў да 1862 года, калі быў разабраны, а з яго лепшых бярвеняў была ўзведзена невялікая капліца. У тым жа 1862 годзе было скончана будаўніцтва новага каменнага храма ў гонар Успення Прасвятой Багародзіцы на сродкі казны. З канца ХІХ стагоддзя і да 1960-х гадоў у прыходзе былі тры прыпісныя могілкавыя драўляныя капліцы: у Сліпках – у гонар Георгія Пераможцы, у Клоўсях – у гонар Святого Барыса і Глеба, і ў Нясцёрках – у гонар Казанскай Божай Маці, абраз якой зараз захоўваецца ў Рабунскай царкве. Усе капліцы ў час атэізму ў 1960-я гады былі разбураны.

Рабунь 1902 год. Фота настаяцеля Касуцкай царквы Паўла Валынцэвіча

Рабунь, 1902 год. Фота настаяцеля Касуцкай царквы Паўла Валынцэвіча

Рабунская Свята-Успенская царква канца ХІХ стагоддзя ўзводзілася ў рэтраспектыўна-рускім стылі з бутавага камення і з уласцівай беларускім культавым будынкам асаблівасцю: швы паміж бутавым каменнем мазаічна запоўнены чорнай каменнай дробкай, гэта так званая разынкавая муроўка. Старажылы вёскі распавядалі гісторыі, як кожны жыхар прыхода на той час павінен быў даваць яйкі і малако, якія ўмешвалі ў вапнавы раствор для большай трываласці, што даказвае і час. Такая муроўка з цягам часу становіцца як каменная і не разбураецца. Бутавая муроўка будынка царквы добра спалучаецца з атынкаванымі і пабеленымі вуглавымі лапаткамі, абрамленнямі аконных праёмаў і ўваходу. Першапачаткова дах царквы быў драўляны, пакрыты гонтай, з чатырох бакоў былі разныя люкарні, а купал мясціўся на васьмігранным барабане. Меліся каменная званіца і агароджа, якія былі разбураны падчас закрыцця святыні. А звон з рабунскай царквы, гучанне якога было чуваць па ўсім наваколлі, пасля закрыцця царквы ў 1960 годзе быў вывезены і пераплаўлены.

З дакументаў вядома, што ў 1891 годзе намаганнямі прытча і прыхаджан Рабунскай царквы быў замоўлены на іх ахвяраванні абраз Святога Прарока Іллі, у памяць аб дзівоснай падзеі 17 кастрычніка 1888 года. Гэты абраз 20 ліпеня 1891 года быў асвечаны і з хрэсным ходам з будынка мясцовага народнага вучылішча быў перанесены ў царкву. Што ж адбылося 17 кастрычніка 1888 года? З гісторыі вядома, што ў гэты дзень імператар Аляксандр III разам з усёй сям’ёй і суправаджаючымі асобамі вяртаўся на цягніку з Крыма. Знянацку, у сямі вёрстах ад станцыі Боркі Харкаўскай губерні, цягнік, які ішоў з хуткасцю больш за 60 вёрст, сышоў з рэек. Вагон, дзе ехала царская сям’я, разбурыўся, аснова яго разам з коламі скацілася з насыпу, сцены сплюснуліся і толькі дах, скруціўшыся на адзін бок, прыкрыў пасажыраў. Пад абломкамі гэтага вагона загінула буфетная прыслуга (імператарская сям’я ў гадзіну крушэння снедала). Мэбля, посуд, люстэркі – усё было разбіта. У выніку крушэння цягніка загінулі 23 чалавекі, а цяжка параненых было 22. Але здарыўся цуд – з членаў імператарскай сям’і ніхто сур’ёзна не пацярпеў. Менавіта ў гонар гэтай падзеі ў многіх храмах імперыі замаўлялі абразы.

Айцец Еўдакім Норка на фоне Рабунскага храма. 1950-я гады

Айцец Еўдакім Норка на фоне Рабунскага храма. 1950-я гады

У царкоўных ведамасцях ёсць артыкулы і аб тым, што стараста Рабунскай царквы Іван Емяльянавіч Бічун, які быў назначаны 14 мая 1891 года і адбыў 4 трохлецця на пасадзе, быў узнагароджаны царкоўным медалём з надпісам «За старанне» на Станіслаўскай ленце для нашэння на грудзях.

Падчас Першай сусветнай вайны на цвінтары Рабунскай царквы былі пахаваны ў брацкай магіле салдаты, што загінулі ў баях каля вёскі. А пасля заканчэння Мікалаеўскай вайны сяляне вёскі, тут жа, каля храма, паставілі памятную пліту ў гонар салдат, якія не вярнуліся. Яна існуе да нашага часу. Маецца на царкоўным пагосце і надмагілле настаяцелю храма, які служыў у прыходзе падчас Вялікай Айчыннай вайны. Дарэчы, царква ў час Другой сусветнай вайны працягвала выконваць сваю функцыю і не зачынялася ні на адзін дзень. Настаяцель Свята-Успенскай царквы протаіерэй Уладзімір самааддана дапамагаў партызанам, прымаў іх у сябе, забяспечваў іх прадуктамі і медыкаментамі, а таксама даваў месца для адпачынку. Партызаны захоўвалі ў хаце святара тол, капсюлі і бікфордавы шнуры. За гэта святар быў схоплены немцамі і расстраляны разам з дачкой. А пасля пахаваны тут, на царкоўным пагосце.

У канцы 1950-х гадоў царкву было вырашана зачыніць, бо побач месцілася школа. Першая спроба гэта зрабіць не ўдалася, мясцовыя жыхары зачыніліся ўнутры і адстаялі храм. Але ў 1960 годзе царкву ўсё ж зачынілі, частку начыння выкінулі, а астатнюю вывезлі ў суседні храм у вёску Касуту. Пасля закрыцця Рабунскі храм спачатку быў пераабсталяваны ў школьную спартзалу, а пасля – у склад. Каля самой царквы была ўладкована валейбольная пляцоўка, а бутавая агароджа і званіца былі разабраныя. У 1990-м годзе царква была вернута вернікам і адноўлена. Усе царкоўныя рэчы былі вернуты з Касуты ў Рабунь, у тым ліку і старажытны абраз Божай Маці канца ХVIІ стагоддзя.
Шмат добрага помняць прыхаджане Рабунскага храма і пра айца Еўдакіма Норку, які з 1915 года служыў на Вілейшчыне. Спачатку псаломшчыкам, потым дыяканам, а з 1940-га года быў рукапакладзены ў святары. Апошнім яго месцам служэння ў 1961 годзе быў прыход у вёсцы Рабунь. У сямейных архівах прыхаджан захавалася шмат фотаздымкаў з настаяцелем.

Шмат робіцца для прыхода і храма і ў апошнія гады. Настаяцель храма айцец Валянцін прыкладае шмат намаганняў для добраўпарадкавання святыні і надання ёй годнага выгляду. Ужо на працягу больш за паўтара стагоддзя храм прымае веруючых і аберагае вёску і ўвесь прыход. Верыцца, што так будзе заўжды.

Сяргей ГАНЧАР
Фота з архіва краязнаўчага музея


Написать комментарий

НОВОСТИ

Оранжевый уровень опасности объявлен в Беларуси 24 февраля из-за сильных морозов

Итоги выборов депутатов в Вилейский районный Совет депутатов двадцать восьмого созыва

Минус 25 зафиксировали сегодня в Вилейском районе

С 1 марта в большинстве регионов Беларуси вводится запрет на лов щуки

САМОЕ ЧИТАЕМОЕ

  • Минус 25 зафиксировали сегодня в Вилейском районе - 23 февраля 2018 (289)
  • Вілейскія кірмашы: раней на гадавы кірмаш прыбывала да трох тысяч чалавек - 23 февраля 2018 (164)
  • ГАИ в первый день акции «Ребёнок – главный пассажир» выявила 9 нарушений в Вилейке - 23 февраля 2018 (130)
  • Итоги выборов депутатов в Вилейский районный Совет депутатов двадцать восьмого созыва - 23 февраля 2018 (125)
  • У Вілейскім музеі адбылося адкрыццё выставы ўнікальных фотаздымкаў шляхецкага роду Бароўскіх - 24 февраля 2018 (96)
  • С 1 марта в большинстве регионов Беларуси вводится запрет на лов щуки - 23 февраля 2018 (87)
  • В вилейской гимназии №2 прошла встреча "Дорогами необъявленных войн" - 23 февраля 2018 (76)
  • Оранжевый уровень опасности объявлен в Беларуси 24 февраля из-за сильных морозов - 23 февраля 2018 (74)
  • Когда в палатке не один, а... с молчаливым "гостем" - 23 февраля 2018 (57)
  • Каждый уважающий себя мужчина должен отслужить - 23 февраля 2018 (40)
  • ВСЕ НОВОСТИ

    У Вілейскім музеі адбылося адкрыццё выставы ўнікальных фотаздымкаў шляхецкага роду Бароўскіх

    ГАИ в первый день акции «Ребёнок – главный пассажир» выявила 9 нарушений в Вилейке

    Оранжевый уровень опасности объявлен в Беларуси 24 февраля из-за сильных морозов

    Вілейскія кірмашы: раней на гадавы кірмаш прыбывала да трох тысяч чалавек

    27 февраля личный прием граждан и представителей юридических лиц проведет начальник землеустроительной службы Минского облисполкома ШИМУК Сергей Петрович

    Итоги выборов депутатов в Вилейский районный Совет депутатов двадцать восьмого созыва

    Аб выніках выбараў дэпутатаў Мінскага абласнога Савета дэпутатаў дваццаць восьмага склікання

    У рамках тыдня роднай мовы

    Когда в палатке не один, а… с молчаливым «гостем»

    В вилейской гимназии №2 прошла встреча «Дорогами необъявленных войн»

    РУБРИКИ ШП НАШИ АВТОРЫ
    Яндекс.Метрика


    Разработка ИП Харитончик А.Н.