Рабунскаму храму 155 год

28 жніўня праваслаўныя веруючыя адзначалі свята Успення Найсвяцейшай Багародзіцы. Гэтаму вялікаму святу прысвечана шмат храмаў не толькі ў Беларусі, але і ў многіх іншых краінах, ёсць Успенскія храмы і на Вілейшчыне. Адзін з іх – Рабунская Свята-Успенская царква, якая была пабудавана ў 1862 годзе і адзначае ў гэтым годзе 155 год з дня пабудовы. Хаця паўнавартаснае свята веруючыя і прыхаджане рабунскага храма могуць адзначаць у наступным годзе, бо асвячэнне царквы адбылося ўжо ў наступным 1863 годзе. Якая ж гісторыя ўзнікнення рабунскай святыні?

Вайсковец першай сусветнай вайны каля брацкага пахавання на пагосце Рабунскай царквы. 1917 год.

Вайсковец Першай сусветнай вайны каля брацкага пахавання на пагосце Рабунскай царквы. 1917 год.

Першы вядомы храм у Рабуні быў пабудаваны ігуменняй Віленскага бернардынскага Свята-Міхайлаўскага манастыра Ефрасінняй Сапега ў 1646 годзе. Гэта быў драўляны ўніяцкі храм, які ўваходзіў у Куранецкую парафію, а яго прэсфітарам быў Ян Чарняўскі. Для гэтага храма была замоўлена вялікая ікона Маці Божай у акладзе на чырвоным аксаміце, якую ў дакументах ХVIІ стагоддзя называюць «Маці Божая Рабунская». Верагодней за ўсё, гэты абраз быў замоўлены самой Ефрасінняй Сапега. Старажытны абраз захаваўся да нашых дзён, ён пераносіўся з храма ў храм і зараз змяшчаецца ў царкве за Царскай брамай. Гэта святыня апісваецца ў многіх старажытных дакументах і даследаваннях і па праву можа лічыцца ахоўніцай вёскі і прыхода.

Драўляны храм праіснаваў да 1862 года, калі быў разабраны, а з яго лепшых бярвеняў была ўзведзена невялікая капліца. У тым жа 1862 годзе было скончана будаўніцтва новага каменнага храма ў гонар Успення Прасвятой Багародзіцы на сродкі казны. З канца ХІХ стагоддзя і да 1960-х гадоў у прыходзе былі тры прыпісныя могілкавыя драўляныя капліцы: у Сліпках – у гонар Георгія Пераможцы, у Клоўсях – у гонар Святого Барыса і Глеба, і ў Нясцёрках – у гонар Казанскай Божай Маці, абраз якой зараз захоўваецца ў Рабунскай царкве. Усе капліцы ў час атэізму ў 1960-я гады былі разбураны.

Рабунь 1902 год. Фота настаяцеля Касуцкай царквы Паўла Валынцэвіча

Рабунь, 1902 год. Фота настаяцеля Касуцкай царквы Паўла Валынцэвіча

Рабунская Свята-Успенская царква канца ХІХ стагоддзя ўзводзілася ў рэтраспектыўна-рускім стылі з бутавага камення і з уласцівай беларускім культавым будынкам асаблівасцю: швы паміж бутавым каменнем мазаічна запоўнены чорнай каменнай дробкай, гэта так званая разынкавая муроўка. Старажылы вёскі распавядалі гісторыі, як кожны жыхар прыхода на той час павінен быў даваць яйкі і малако, якія ўмешвалі ў вапнавы раствор для большай трываласці, што даказвае і час. Такая муроўка з цягам часу становіцца як каменная і не разбураецца. Бутавая муроўка будынка царквы добра спалучаецца з атынкаванымі і пабеленымі вуглавымі лапаткамі, абрамленнямі аконных праёмаў і ўваходу. Першапачаткова дах царквы быў драўляны, пакрыты гонтай, з чатырох бакоў былі разныя люкарні, а купал мясціўся на васьмігранным барабане. Меліся каменная званіца і агароджа, якія былі разбураны падчас закрыцця святыні. А звон з рабунскай царквы, гучанне якога было чуваць па ўсім наваколлі, пасля закрыцця царквы ў 1960 годзе быў вывезены і пераплаўлены.

З дакументаў вядома, што ў 1891 годзе намаганнямі прытча і прыхаджан Рабунскай царквы быў замоўлены на іх ахвяраванні абраз Святога Прарока Іллі, у памяць аб дзівоснай падзеі 17 кастрычніка 1888 года. Гэты абраз 20 ліпеня 1891 года быў асвечаны і з хрэсным ходам з будынка мясцовага народнага вучылішча быў перанесены ў царкву. Што ж адбылося 17 кастрычніка 1888 года? З гісторыі вядома, што ў гэты дзень імператар Аляксандр III разам з усёй сям’ёй і суправаджаючымі асобамі вяртаўся на цягніку з Крыма. Знянацку, у сямі вёрстах ад станцыі Боркі Харкаўскай губерні, цягнік, які ішоў з хуткасцю больш за 60 вёрст, сышоў з рэек. Вагон, дзе ехала царская сям’я, разбурыўся, аснова яго разам з коламі скацілася з насыпу, сцены сплюснуліся і толькі дах, скруціўшыся на адзін бок, прыкрыў пасажыраў. Пад абломкамі гэтага вагона загінула буфетная прыслуга (імператарская сям’я ў гадзіну крушэння снедала). Мэбля, посуд, люстэркі – усё было разбіта. У выніку крушэння цягніка загінулі 23 чалавекі, а цяжка параненых было 22. Але здарыўся цуд – з членаў імператарскай сям’і ніхто сур’ёзна не пацярпеў. Менавіта ў гонар гэтай падзеі ў многіх храмах імперыі замаўлялі абразы.

Айцец Еўдакім Норка на фоне Рабунскага храма. 1950-я гады

Айцец Еўдакім Норка на фоне Рабунскага храма. 1950-я гады

У царкоўных ведамасцях ёсць артыкулы і аб тым, што стараста Рабунскай царквы Іван Емяльянавіч Бічун, які быў назначаны 14 мая 1891 года і адбыў 4 трохлецця на пасадзе, быў узнагароджаны царкоўным медалём з надпісам «За старанне» на Станіслаўскай ленце для нашэння на грудзях.

Падчас Першай сусветнай вайны на цвінтары Рабунскай царквы былі пахаваны ў брацкай магіле салдаты, што загінулі ў баях каля вёскі. А пасля заканчэння Мікалаеўскай вайны сяляне вёскі, тут жа, каля храма, паставілі памятную пліту ў гонар салдат, якія не вярнуліся. Яна існуе да нашага часу. Маецца на царкоўным пагосце і надмагілле настаяцелю храма, які служыў у прыходзе падчас Вялікай Айчыннай вайны. Дарэчы, царква ў час Другой сусветнай вайны працягвала выконваць сваю функцыю і не зачынялася ні на адзін дзень. Настаяцель Свята-Успенскай царквы протаіерэй Уладзімір самааддана дапамагаў партызанам, прымаў іх у сябе, забяспечваў іх прадуктамі і медыкаментамі, а таксама даваў месца для адпачынку. Партызаны захоўвалі ў хаце святара тол, капсюлі і бікфордавы шнуры. За гэта святар быў схоплены немцамі і расстраляны разам з дачкой. А пасля пахаваны тут, на царкоўным пагосце.

У канцы 1950-х гадоў царкву было вырашана зачыніць, бо побач месцілася школа. Першая спроба гэта зрабіць не ўдалася, мясцовыя жыхары зачыніліся ўнутры і адстаялі храм. Але ў 1960 годзе царкву ўсё ж зачынілі, частку начыння выкінулі, а астатнюю вывезлі ў суседні храм у вёску Касуту. Пасля закрыцця Рабунскі храм спачатку быў пераабсталяваны ў школьную спартзалу, а пасля – у склад. Каля самой царквы была ўладкована валейбольная пляцоўка, а бутавая агароджа і званіца былі разабраныя. У 1990-м годзе царква была вернута вернікам і адноўлена. Усе царкоўныя рэчы былі вернуты з Касуты ў Рабунь, у тым ліку і старажытны абраз Божай Маці канца ХVIІ стагоддзя.
Шмат добрага помняць прыхаджане Рабунскага храма і пра айца Еўдакіма Норку, які з 1915 года служыў на Вілейшчыне. Спачатку псаломшчыкам, потым дыяканам, а з 1940-га года быў рукапакладзены ў святары. Апошнім яго месцам служэння ў 1961 годзе быў прыход у вёсцы Рабунь. У сямейных архівах прыхаджан захавалася шмат фотаздымкаў з настаяцелем.

Шмат робіцца для прыхода і храма і ў апошнія гады. Настаяцель храма айцец Валянцін прыкладае шмат намаганняў для добраўпарадкавання святыні і надання ёй годнага выгляду. Ужо на працягу больш за паўтара стагоддзя храм прымае веруючых і аберагае вёску і ўвесь прыход. Верыцца, што так будзе заўжды.

Сяргей ГАНЧАР
Фота з архіва краязнаўчага музея


Написать комментарий

НОВОСТИ

Белорусские вальщики леса стали лучшими на открытом Чемпионате Литвы

ФОТОРЕПОРТАЖ. Пресс-тур белорусских журналистов по Вилейке

Белгидромет объявил оранжевый уровень опасности на вечер 17 мая: ожидается град

В Беларуси впервые пройдет конкурс мастеров резьбы по дереву

САМОЕ ЧИТАЕМОЕ

  • ГАИ Минской области предупреждает водителей о готовящемся в выходные "Фильтре" - 17 мая 2018 (1087)
  • Фоторепортаж. Открытие скульптуры "Рыбий царь" - 17 мая 2018 (524)
  • 17 выпускников 11-х классов претендуют на получение золотой медали - 17 мая 2018 (458)
  • Как "десяточка" 100-рублёвкой оказалась - 18 мая 2018 (355)
  • Белгидромет объявил оранжевый уровень опасности на вечер 17 мая: ожидается град - 17 мая 2018 (340)
  • 27 мая на Вилейщине отпразднуют «Семуху» - 17 мая 2018 (299)
  • ФОТОРЕПОРТАЖ. Пресс-тур белорусских журналистов по Вилейке - 17 мая 2018 (227)
  • Белорусские вальщики леса стали лучшими на открытом Чемпионате Литвы - 18 мая 2018 (58)
  • 23  мая состоится отчётный концерт Вилейской детской школы искусств - 17 мая 2018 (51)
  • Информация для тех, кто хочет работать в Польше - 17 мая 2018 (40)
  • ВСЕ НОВОСТИ

    В Вилейке состоялся концерт к 80-летию Михаила Казинца

    Легкоатлетическая эстафета

    Футбол. Кубок района и товарищеская встреча

    Как «десяточка» 100-рублёвкой оказалась

    Віляйчанка на фестывалі «Ільнара» атрымала першае месца ў намінацыі «Аўтарская кампазіцыя»

    Сустрэча з цікавымі людзьмі. Галоўным госцем стаў Уладзімір Ляшкевіч

    Ключевые аспекты: от экономики до национальной безопасности

    Расширение возможностей приема иностранных автотуристов в преддверии масштабных культурно-спортивных мероприятий в Республике Беларусь

    Ирина НОВИК: «В танец нужно вложить душу»

    В «День семьи» прошел праздничный концерт

    РУБРИКИ ШП НАШИ АВТОРЫ
    Яндекс.Метрика